Zmusili ją do współpracy z UB po szantażu. Miała pierwsze rozbierane zdjęcia

Hanna Skarżanka była aktorką, której życie i kariera wypełniały zarówno światła sceny, jak i cienie historycznych wydarzeń Polski XX wieku. Mało kto wie, że w 1951 roku zmuszono ją do współpracy z Urzędem Bezpieczeństwa PRL. Niedawno minęła 33. rocznica jej śmierci.

Hanna Skarżanka w "Czterech pancernych"Hanna Skarżanka w "Czterech pancernych"
Źródło zdjęć: © Filmpolski
Maciej Gąsiorowski

Aktorski klan

Hanna Skarżanka, urodzona w 1917 r. w Mińsku, wywodziła się z rodziny, która odegrała kluczową rolę w polskim świecie artystycznym. Choć siostra Barbara obrała inną ścieżkę jako wybitna filozofka, Hanna z pasją zaangażowała się w aktorstwo, zapoczątkowując ród aktorski. Do klanu zaliczali się jej brat, Edward, nieżyjąca już córka Ewa Skarżanka, wnuczka Katarzyna Skarga, prawnuczka Hanna Skarga i bratanek, Piotr Skarga.

Pierwszym mężem Hanny Skarżanki był por. Stefan Czernik pseudonim "Orwat", który po aresztowaniu przez NKWD zginął w sowieckim łagrze. Drugim wybrankiem został Bolesław Ćwieciński. Para ślub wzięła jeszcze w Wilnie w 1944 roku. Mąż aktorki działał w wydziale Informacji i Propagandy komendy wileńskiego AK. Po wojnie pracował jako dziennikarz radiowy, scenarzysta, redaktor w Wytwórni Filmów Dokumentalnych. Małżeństwo szybko się rozpadło i Skarżanka wróciła do swojego panieńskiego nazwiska.

Koroniewska mówi o kompleksach, które kiedyś miała: "Wypełniałam sobie stanik wieloma poduszkami"

Wojenna działalność w AK

Podczas II wojny światowej, Skarżanka zaangażowała się w ruch oporu, początkowo współpracując z wywiadem ZWZ-AK jako kelnerka w kasynie oficerskim. Jej umiejętność zdobywania informacji była nieoceniona. Później dołączyła do elitarnego zgrupowania Kedywu, co zaowocowało udziałem w ważnych akcjach sabotażowych.

Pionierka w polskim kinie

Po wojnie, Hanna Skarżanka zasłynęła na ekranie jako pierwsza aktorka w historii PRL-u, która podjęła trudną i przełomową decyzję o rozebraniu się do roli. Gwiazda znana z takich produkcji jak "Miś", "Prawo i pięść", "Czterej pancerni i pies", "Urodziny młodego warszawiaka" i "Czterdziestolatek", pokazała nagą pierś w filmie "Młodość Chopina" w reżyserii Aleksandra Forda z 1951 roku. Jerzy Urban wspominał: "W historii polskiego kina aktorce nazwiskiem Hanna Skarżanka przypada pionierska rola. Spod jej to bluzki wystrzeliła pierwsza naga pierś w filmie, który był nakręcony w PRL-u. Stało się to na barykadzie. Skarżanka dokonała inicjacji toplessu w służbie rewolucji".

Wpływ funkcjonariuszy UB

W 1951 r. Skarżanka uległa presji Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i podpisała zobowiązanie do współpracy. Mimo to, po wstąpieniu do PZPR, jej działalność informatorska została wstrzymana, a współpraca z MBP zakończona na dobre w 1954 r.

Do współpracy z bezpieką doszło w wyniku szantażu kompromitującymi materiałami, Funkcjonariusze UB zwerbowali aktorkę do współpracy w charakterze informatora. Otrzymała pseudonim "Helena" i podpisała zobowiązanie, tym samym przypieczętowując swoją współpracę, która miała polegać na dotarciu do środowisk wrogich, działających na szkodę Polski Ludowej - informował IPN, cytowany przez Muzeum Armii Krajowej na Facebooku.

Poza sceną

Lata 80. przyniosły nowy rozdział w życiu aktorki. Zaangażowana w działalność kościoła i wspierająca ks. Jerzego Popiełuszkę, Skarżanka nie bała się uczestniczyć w niezależnych projektach artystycznych, ukazując swoją odwagę oraz niezłomność.

Grób Hanny Skarżanki
Grób Hanny Skarżanki © Wikipedia

Hanna Skarżanka zmarła 8 listopada 1992 roku, pozostawiając ogromny dorobek artystyczny oraz ślad w sercach licznych miłośników polskiej kultury. Została pochowana na Cmentarzu Ewangelicko-Reformowanym w Warszawie.

Wybrane dla Ciebie
Timothy Busfield oskarżony o molestowanie  chłopca. W tle zemsta?
Timothy Busfield oskarżony o molestowanie chłopca. W tle zemsta?
Kichnięcie uszkodziło kręgosłup. Unieruchomiona aktorka przekazała wieści
Kichnięcie uszkodziło kręgosłup. Unieruchomiona aktorka przekazała wieści
Kończy 81 lat. Oto jak w młodości wyglądał Rod Stewart
Kończy 81 lat. Oto jak w młodości wyglądał Rod Stewart
Kim był ojciec Wiktora Zborowskiego? Pisano, że chwalił dekrety stalinowskie
Kim był ojciec Wiktora Zborowskiego? Pisano, że chwalił dekrety stalinowskie
Kabareciarz pochwalił się piątym dzieckiem. "To zdjęcie nie jest AI"
Kabareciarz pochwalił się piątym dzieckiem. "To zdjęcie nie jest AI"
Zbiera pieniądze dla pana Edzia z YT. Miał zgruchotaną czaszkę
Zbiera pieniądze dla pana Edzia z YT. Miał zgruchotaną czaszkę
Pogrzeb 26-letniego dziennikarza sportowego. Matka wystosowała ważny apel
Pogrzeb 26-letniego dziennikarza sportowego. Matka wystosowała ważny apel
Nie żyje Ewa Sałużanka. Stworzyła razem z Bareją "Alternatywy 4"
Nie żyje Ewa Sałużanka. Stworzyła razem z Bareją "Alternatywy 4"
"Epizod depresyjny" Joanny Brodzik. Zdradziła, co wpisano jej w indeks
"Epizod depresyjny" Joanny Brodzik. Zdradziła, co wpisano jej w indeks
Seniuk mogła nie zagrać w "Czterdziestolatku". "Była silna konkurencja"
Seniuk mogła nie zagrać w "Czterdziestolatku". "Była silna konkurencja"
Różnica między śmietanką a śmietaną. Bosacka tłumaczy, do czego ich używać
Różnica między śmietanką a śmietaną. Bosacka tłumaczy, do czego ich używać
Kichnęła i wciąż jest w szpitalu. Gwiazda TVN płakała przez dwie godziny
Kichnęła i wciąż jest w szpitalu. Gwiazda TVN płakała przez dwie godziny