Zmusili ją do współpracy z UB po szantażu. Miała pierwsze rozbierane zdjęcia

Hanna Skarżanka była aktorką, której życie i kariera wypełniały zarówno światła sceny, jak i cienie historycznych wydarzeń Polski XX wieku. Mało kto wie, że w 1951 roku zmuszono ją do współpracy z Urzędem Bezpieczeństwa PRL. Niedawno minęła 33. rocznica jej śmierci.

Hanna Skarżanka w "Czterech pancernych"Hanna Skarżanka w "Czterech pancernych"
Źródło zdjęć: © Filmpolski
Maciej Gąsiorowski

Aktorski klan

Hanna Skarżanka, urodzona w 1917 r. w Mińsku, wywodziła się z rodziny, która odegrała kluczową rolę w polskim świecie artystycznym. Choć siostra Barbara obrała inną ścieżkę jako wybitna filozofka, Hanna z pasją zaangażowała się w aktorstwo, zapoczątkowując ród aktorski. Do klanu zaliczali się jej brat, Edward, nieżyjąca już córka Ewa Skarżanka, wnuczka Katarzyna Skarga, prawnuczka Hanna Skarga i bratanek, Piotr Skarga.

Pierwszym mężem Hanny Skarżanki był por. Stefan Czernik pseudonim "Orwat", który po aresztowaniu przez NKWD zginął w sowieckim łagrze. Drugim wybrankiem został Bolesław Ćwieciński. Para ślub wzięła jeszcze w Wilnie w 1944 roku. Mąż aktorki działał w wydziale Informacji i Propagandy komendy wileńskiego AK. Po wojnie pracował jako dziennikarz radiowy, scenarzysta, redaktor w Wytwórni Filmów Dokumentalnych. Małżeństwo szybko się rozpadło i Skarżanka wróciła do swojego panieńskiego nazwiska.

Koroniewska mówi o kompleksach, które kiedyś miała: "Wypełniałam sobie stanik wieloma poduszkami"

Wojenna działalność w AK

Podczas II wojny światowej, Skarżanka zaangażowała się w ruch oporu, początkowo współpracując z wywiadem ZWZ-AK jako kelnerka w kasynie oficerskim. Jej umiejętność zdobywania informacji była nieoceniona. Później dołączyła do elitarnego zgrupowania Kedywu, co zaowocowało udziałem w ważnych akcjach sabotażowych.

Pionierka w polskim kinie

Po wojnie, Hanna Skarżanka zasłynęła na ekranie jako pierwsza aktorka w historii PRL-u, która podjęła trudną i przełomową decyzję o rozebraniu się do roli. Gwiazda znana z takich produkcji jak "Miś", "Prawo i pięść", "Czterej pancerni i pies", "Urodziny młodego warszawiaka" i "Czterdziestolatek", pokazała nagą pierś w filmie "Młodość Chopina" w reżyserii Aleksandra Forda z 1951 roku. Jerzy Urban wspominał: "W historii polskiego kina aktorce nazwiskiem Hanna Skarżanka przypada pionierska rola. Spod jej to bluzki wystrzeliła pierwsza naga pierś w filmie, który był nakręcony w PRL-u. Stało się to na barykadzie. Skarżanka dokonała inicjacji toplessu w służbie rewolucji".

Wpływ funkcjonariuszy UB

W 1951 r. Skarżanka uległa presji Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i podpisała zobowiązanie do współpracy. Mimo to, po wstąpieniu do PZPR, jej działalność informatorska została wstrzymana, a współpraca z MBP zakończona na dobre w 1954 r.

Do współpracy z bezpieką doszło w wyniku szantażu kompromitującymi materiałami, Funkcjonariusze UB zwerbowali aktorkę do współpracy w charakterze informatora. Otrzymała pseudonim "Helena" i podpisała zobowiązanie, tym samym przypieczętowując swoją współpracę, która miała polegać na dotarciu do środowisk wrogich, działających na szkodę Polski Ludowej - informował IPN, cytowany przez Muzeum Armii Krajowej na Facebooku.

Poza sceną

Lata 80. przyniosły nowy rozdział w życiu aktorki. Zaangażowana w działalność kościoła i wspierająca ks. Jerzego Popiełuszkę, Skarżanka nie bała się uczestniczyć w niezależnych projektach artystycznych, ukazując swoją odwagę oraz niezłomność.

Grób Hanny Skarżanki
Grób Hanny Skarżanki © Wikipedia

Hanna Skarżanka zmarła 8 listopada 1992 roku, pozostawiając ogromny dorobek artystyczny oraz ślad w sercach licznych miłośników polskiej kultury. Została pochowana na Cmentarzu Ewangelicko-Reformowanym w Warszawie.

Wybrane dla Ciebie
Zobaczył film o matce. Syn Edyty Górniak nie mógł powstrzymać łez
Zobaczył film o matce. Syn Edyty Górniak nie mógł powstrzymać łez
Reksio czy Krecik? Pytanie za 250 tys. zł w "Milionerach"
Reksio czy Krecik? Pytanie za 250 tys. zł w "Milionerach"
Romans Brylskiej i Zelnika na planie "Faraona". Zerwali po pół roku
Romans Brylskiej i Zelnika na planie "Faraona". Zerwali po pół roku
Grał Karolka w "Ołowianych dzieciach". 12-latek choruje. "Mam 30 wypisów"
Grał Karolka w "Ołowianych dzieciach". 12-latek choruje. "Mam 30 wypisów"
"Hania prosiła o dyskrecję". Wyszło, co mówiła o Gąsowskim. Nie wytrzymał
"Hania prosiła o dyskrecję". Wyszło, co mówiła o Gąsowskim. Nie wytrzymał
Nietypowy grób dziecięcej gwiazdy PRL. Grała w "Awanturze o Basię"
Nietypowy grób dziecięcej gwiazdy PRL. Grała w "Awanturze o Basię"
Pałys czule o Feldman: "Grała podłe role"
Pałys czule o Feldman: "Grała podłe role"
Nie żyje Lucyna Barcz. Była legendą TVP
Nie żyje Lucyna Barcz. Była legendą TVP
Wniosła do studia "TzG" słoik ogórków. Pokazała jak przeszła kontrolę
Wniosła do studia "TzG" słoik ogórków. Pokazała jak przeszła kontrolę
Ewa z "Sanatorium miłości" w bikini. "Wygląda jak ze Słonecznego patrolu"
Ewa z "Sanatorium miłości" w bikini. "Wygląda jak ze Słonecznego patrolu"
Renata Pałys krytykuje modne wtręty z angielskiego. "Brak szacunku"
Renata Pałys krytykuje modne wtręty z angielskiego. "Brak szacunku"
Córka Kowalewskiego radziła się córki Englerta ws. TVP. Co jej odpowiedziała?
Córka Kowalewskiego radziła się córki Englerta ws. TVP. Co jej odpowiedziała?